Μεσογειακή Οδό (από τα τουρκικά παράλια προς τα νησιά του Βόρειου και Ανατολικού Αιγαίου), η
Ελλάδα βρέθηκε τους τελευταίους δύο μήνες του καλοκαιριού αντιμέτωπη με μια δραματική αύξηση
του αριθμού των μεικτών (προσφυγικών και μεταναστευτικών) ροών στα σύνορά της. Τα επίσημα
στοιχεία ήταν συγκλονιστικά: 138.081 άτομα, δηλαδή αύξηση 1.100% σε σχέση με το αντίστοιχο διά-
στημα το προηγούμενο έτος. Πράγματι, μέσα στους πρώτους οκτώ μήνες του 2015 περισσότεροι από
300.000 πρόσφυγες και μετανάστες διέσχισαν τα θαλάσσια σύνορα της
Μεσογείου
, με περισσότερους
από 200.000 από αυτούς να περνούν στην Ελλάδα και 110.000 στην Ιταλία. 1 εκατομμύριο πρόσφυ-
γες και μετανάστες πέρασαν τα σύνορα της Ένωσης (972.551 τα θαλάσσια και 34.000 τα χερσαία), οι
περισσότεροι από αυτούς (818.654) διασχίζοντας τα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας με την Τουρκία.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μέσα στο 2015 η Ελλάδα να αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή κατάσταση
έκτακτης ανάγκης, καθώς ο αριθμός των προσφύγων που φθάνουν στη χώρα αγγίζει επίπεδα
ρεκόρ. Οι υποδομές και οι υπηρεσίες υποδοχής, όπως και η διαδικασία καταγραφής, αδυνατούν
να καλύψουν τις τεράστιες ανάγκες, ενώ ο συνωστισμός στα νησιά έχει αυξηθεί περαιτέρω. Η
Ελλάδα, με ένα τεράστιο δημόσιο χρέος, αδυνατεί να καλύψει ακόμη και τις στοιχειώδεις ανάγκες
των ανθρώπων που φθάνουν καθημερινά στις ακτές της. Στην πράξη, αυτοί που τους υποδέχο-
νται και τους προσφέρουν βοήθεια (π.χ. τρόφιμα, νερό, κουβέρτες, οδηγίες για το πώς θα φθά-
σουν στα κέντρα ταυτοποίησης) είναι κυρίως εθελοντές, ακτιβιστές, αλληλέγγυοι και άλλα ενεργά
μέλη της κοινωνίας των πολιτών, όπως εθνικές και διεθνείς Μη Κερδοσκοπικές Οργανώσεις.
Είναι σαφές ότι ο αριθμός των αφίξεων έχει ξεπεράσει κάθε πρόβλεψη των ελληνικών αρχών,
όπως και των αρχών άλλων ευρωπαϊκών κρατών, που δεν ήταν προετοιμασμένες να αντιμετω-
πίσουν μια τέτοια κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Στην ουσία η κατάσταση μετατράπηκε σε «κρίση»
λόγω της ανυπαρξίας εθνικού και ευρωπαϊκού σχεδίου διαχείρισης και κοινής ολοκληρωμένης
πολιτικής της ΕΕ σε θέματα μετανάστευσης και ασύλου.
Οι περισσότεροι από όσους έφθασαν στις ευρωπαϊκές ακτές προέρχονται από τη Συρία. Στο διά-
στημα από 1ης Ιανουαρίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2015, επί συνόλου περίπου 393.000 αφίξεων στην
Ελλάδα, η συντριπτική πλειονότητα ήταν Σύριοι (277.899), ακολουθούμενοι από Αφγανούς (76.620),
Ιρακινούς (21.552) και Πακιστανούς (14.323). Το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του 2014, οι
καταγε-
γραμμένες αφίξεις στην Ελλάδα
ανέρχονταν συνολικά σε 31.000 – σημαντικά μικρότερος αριθμός.
Όπως αναφέρθηκε ήδη, το ταξίδι προς την ΕΕ είναι πολύ επίπονο. Θανατηφόρα περιστατικά κα-
ταγράφονται σχεδόν σε καθημερινή βάση, αφού η διέλευση γίνεται υπό αντίξοες συνθήκες, με
σαπιοκάραβα και κακοκαιρία. Σύμφωνα με το Missing Migrants Project του ΔΟΜ, το 2015 (μέχρι
τις 16 Οκτωβρίου) καταγράφηκαν στη Μεσόγειο 3.117 θάνατοι, εκ των οποίων οι 278 στο Αιγαίο.
Το δύσκολο ταξίδι, πάντως, για τους πιο τυχερούς δεν τελειώνει τη στιγμή που φθάνουν στις
ακτές της Ευρώπης. Τότε ακριβώς ξεκινά μια χρονοβόρα και επίπονη διαδικασία ταυτοποίησης,
καταγραφής, κράτησης και/ή μετεγκατάστασης.
Οι περισσότεροι μετανάστες και πρόσφυγες που εισέρχονται στην Ελλάδα ακολουθούν τη θα-
λάσσια οδό της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και καταπλέουν στα νησιά του Βορειοανατολικού
Αιγαίου, κυρίως σε Λέσβο, Κω, Χίο, Σάμο και Λέρο. Σύμφωνα με
στοιχεία
της Ύπατης Αρμοστείας
του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες η Λέσβος έχει δεχθεί τον μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων.
Μετά την άφιξή τους σε κάποιο ελληνικό νησί, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες αναγκάζονται να
διανύσουν με τα πόδια αποστάσεις αρκετών χιλιομέτρων ή να πάρουν το λεωφορείο που θα
τους μεταφέρει σε κάποιο κέντρο καταγραφής. Οι ομάδες ανθρώπων (μαζί με μικρά παιδιά) που
περπατάνε στην άκρη του δρόμου έχουν πλέον μετατραπεί σε κομμάτι του τοπίου σε πολλά από
τα νησιά αυτά. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2015, αναγκάζονταν να διανύουν με τα πόδια ως και 60
χιλιόμετρα, καθώς δεν διατίθεντο λεωφορεία και οι ιδιώτες ή οι οδηγοί ταξί φοβούνταν να τους
μεταφέρουν γιατί μπορούσαν να κατηγορηθούν για παράνομη διακίνηση.
Editorial
Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που κατέφθασαν στην Ελλάδα είναι πρόσφυγες που
διαφεύγουν από πολύνεκρες συρράξεις σε χώρες όπως η Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ,
ή καταπιεστικές κυβερνήσεις σε χώρες όπως η Ερυθραία.
